Tez İçin Mülakat Deşifresi: Görüşme Kaydını Telefonda Yazıya Dök

Tez mülakatı için hangi deşifre türü gerekir?

Deşifreye başlamadan önce analizinin ne kadar ayrıntıya ihtiyaç duyduğuna karar ver. Deşifre türünü kullandığın araca göre değil, yöntemine göre seçmelisin.

• Tam deşifre: her kelime, dolgu sözcüğü, yarım kalan cümle, duraksama ve gülme yazılır. Konuşma çözümlemesi, söylem analizi ve dilbilimsel çalışmalar bunu gerektirir.
• Temizlenmiş deşifre: anlam taşıyan her kelime yazılır, ama ııı, şey gibi dolgu sözcükleri, tekrarlar ve kekelemeler çıkarılır. Tematik analizde, gömülü kuramda ve görüşmeye dayanan çoğu tezde bu tür kullanılır.
• Özet notlar: yalnızca ana noktalar yazılır. Veri olarak nadiren kabul görür, ama ilk bakış ya da pilot görüşme için işe yarar.

Seçtiğin türü ve kurallarını yöntem bölümüne yaz: duraksamaları, anlaşılmayan yerleri ve sözsüz ipuçlarını nasıl işaretlediğini açıkla. Jüri belirli bir kuraldan çok tutarlılığa bakar. Emin değilsen ilk görüşmeden önce danışmanına bölümünün hangi kuralları beklediğini sor.

Temiz bir deşifre için görüşme nasıl kaydedilir?

Deşifrenin kalitesi büyük ölçüde kayıt sırasında belirlenir. Birkaç alışkanlık sonradan saatlerce düzeltme yapmaktan kurtarır:

• Halısı, perdesi olan sessiz bir oda seç. Kafelerden, açık pencerelerden ve uğuldayan vantilatörlerden uzak dur.
• Telefonu ya da ses kayıt cihazını seninle katılımcının arasına koy. Kim daha alçak sesle konuşuyorsa cihazı ona biraz daha yakın tut.
• Başlamadan önce kısa bir deneme kaydı al ve dinle.
• Katılımcıdan sözünü kesmemesini rica et, önemli isimleri ve teknik terimleri de net bir şekilde tekrarla.
• Her görüşmeyi ayrı bir dosyada tut. Dosya adında gerçek isim değil, K03_2026-10-02 gibi bir katılımcı kodu kullan.

Çevrim içi görüşmelerde toplantı platformunun kendi kayıt özelliğini kullan ve dosyayı sakla. Dosyayı nasıl bulup telefonuna aktaracağını Zoom kaydını yazıya çevirme rehberimizde anlattık.

Adım adım

1. Deşifre türünü seç

   Tam mı temizlenmiş deşifre mi kullanacağına danışmanınla birlikte karar ver. Duraksamaları, anlaşılmayan yerleri ve konuşmacıları nasıl işaretleyeceğini de yazıya geçir.

2. Her görüşmeyi ayrı bir dosyaya kaydet

   Sessiz bir oda kullan, önce sesi test et. Dosyaya gerçek isim yerine katılımcı koduyla ad ver.

3. Kaydı Zeepit'e paylaş

   iPhone'da ya da Android'de ses kayıt uygulamasında, Dosyalar'da, Drive'da veya WhatsApp'ta kaydın üzerinde Paylaş'a dokunup Zeepit'i seç. Dosyayı uygulamanın içinden de seçebilirsin. 4 saate kadar olan kayıtlar işlenir.

4. Deşifreyi sesle karşılaştır

   Kaydı baştan sona bir kez dinle, isimleri ve terimleri düzelt. Anlaşılmayan yerleri [anlaşılmıyor] gibi tutarlı bir işaretle belirt.

5. Konuşmacıları etiketle ve takma ad ver

   G: ve K03: gibi konuşmacı kodları ekle. Ardından isimleri, yerleri ve kimliği ele verebilecek diğer ayrıntıları kodlarla değiştir.

6. Analiz için dışa aktar

   DOCX, PDF ya da düz metin dosyası olarak dışa aktar. Dosyayı analiz programına ya da güvenli proje klasörüne aktar.

Tez mülakatı telefonda nasıl deşifre edilir?

Bir görüşmeyi elle yazmak, kaydın süresinin birkaç katı kadar zaman alır. Transkripsiyon uygulaması ilk taslağı çıkarır, sen de zamanını yazmak yerine kontrol etmeye ayırırsın.

Zeepit iPhone'da da Android'de de çalışır. Bilgisayardan dosya yüklemen ya da format dönüştürmen gerekmez:

• Ses kayıt uygulamasında, Dosyalar'da, Google Drive'da ya da WhatsApp'ta kaydın üzerinde Paylaş'a dokun ve Zeepit'i seç. İstersen uygulamayı açıp dosyayı oradan da seçebilirsin.
• Yaygın formatlar doğrudan açılır: m4a, mp3, wav, ogg, flac, amr ve diğerleri. mp4, mov gibi video dosyaları da kabul edilir, bunlarda yalnızca ses kanalı kullanılır.
• Her kayıt 4 saate kadar sürebilir, yani uzun bir görüşmeyi bölmen gerekmez.
• Dil otomatik olarak algılanır.

Kelimesi kelimesine tam deşifreyi ve kısa, orta ya da uzun bir anında özeti birlikte alırsın. Özet saha notlarında işe yarar, ama analizini deşifreye dayandırmalısın. Kurulumdan sonraki ilk dönüşümlerin ücretsiz; uzun kayıtlar da buna dahil, hesap ya da kart da istenmez.

Deşifre nasıl kontrol edilir, etiketlenir ve anonimleştirilir?

Makinenin çıkardığı deşifre bir taslaktır. Araştırma verisi olarak kullanacaksan baştan sona en az bir kez sesle karşılaştırarak gözden geçir.

1. Düzelt: yanlış anlaşılmış olabilecek kişi ve yer adlarını, alan terimlerini ve kısaltmaları düzelt.
2. Konuşmacıları etiketle: tutarlı kodlar kullan, örneğin görüşmeci için G:, katılımcı için K03:.
3. Boşlukları işaretle: tahmin yürütmek yerine [anlaşılmıyor] ya da [üst üste konuşma] gibi sabit bir işaret kullan.
4. Takma ad ver: isimleri, işyerlerini, şehirleri ve kimliği ele verebilecek diğer ayrıntıları kodlarla ya da nötr ifadelerle değiştir. Kodların karşılığını gösteren anahtar dosyayı ayrı bir yerde sakla.
5. Kurallarını uygula: deşifre kurallarını her görüşmede aynı şekilde kullan.

Zeepit'ten metni kopyalayabilir, paylaşabilir ya da cihazda oluşturulan Word (DOCX), PDF veya düz metin dosyası olarak dışa aktarabilirsin. DOCX ya da TXT dosyasını NVivo, ATLAS.ti veya MAXQDA gibi nitel analiz programlarına aktarabilir ya da kelime işlemcide kodlayabilirsin.

Etik kurul onayın transkripsiyon uygulaması kullanmana izin veriyor mu?

Çoğu zaman evet, ama bu bilgilendirilmiş onam formunda ve veri yönetim planında ne yazdığına bağlı. Bir kaydı herhangi bir hizmete göndermeden önce üç şeyi kontrol et:

• Onam formunda kayıtların bir transkripsiyon hizmeti tarafından işlenebileceği belirtiliyor mu?
• Üniversiten onaylı araçlar kullanılmasını şart koşuyor ya da verinin nerede işlenebileceğini sınırlıyor mu?
• Hizmet sesi ne kadar süre saklıyor, kayıtları başka amaçla kullanıyor mu?

Son soruya Zeepit tarafından cevap vereyim: dosya Zeepit'in sunucularına gönderilir, yazıya dökülür ve hemen ardından silinir. Arşivlenmez, başka amaçla kullanılmaz, kayıtların yapay zekâ eğitiminde kullanılmaz. Deşifreler ve özetler telefonunda kalır. Bunun projene uyup uymadığına sen, danışmanın ve gerekiyorsa etik kurul ya da veri koruma sorumlusu karar verir.

Hangi aracı kullanırsan kullan, ham kayıtları ve kimlik bilgisi içeren deşifreleri planında belirtilen yerde sakla, planın öngördüğü tarihte de sil.

Görüşme başka bir dilde yapıldıysa ne yapmalısın?

Yurt dışında yüksek lisans ya da doktora yapan pek çok öğrenci görüşmeleri Türkçe yapıp tezi İngilizce ya da Almanca yazar. Türkiye'de de bazı çalışmalar Kürtçe, Arapça veya İngilizce görüşmelere dayanır. Sağlam bir iş akışı şöyle:

• Önce görüşmeyi kendi dilinde deşifre et. O deşifre senin verindir, kodlama da genellikle onun üzerinde yapılır.
• Yalnızca alıntıladığın kısımları çevir. Yönergelerin istiyorsa orijinal hâlini dipnotta ya da ekte ver.
• Argümanını taşıyan çeviri alıntıları o dili akıcı konuşan birine kontrol ettir.

Dil otomatik olarak algılanır; deşifre, özet ve çeviri onlarca dilde çalışır. Bir görüşmenin tamamının taslak çevirisine ihtiyacın varsa ses kaydını başka dile çevirme rehberimize göz at. Bu çeviriyi okumayı kolaylaştıran bir araç olarak düşün: tezindeki alıntıları mutlaka bir insanın dikkatle kontrol etmesi gerekir.

Sık sorulan sorular